Selling the Rainbow : การตลาดสีรุ้ง

ก้าวเข้า Pride Month ของทุกปีเพื่อน ๆ น่าจะสังเกตเห็นว่าหลายองค์กรได้มีการเปลี่ยนโลโก้หรือโปรโมทแคมเปญสีรุ้งกันละลานตา แม้จะน่าดีใจที่ได้เห็นการสนับสนุนความแตกต่างหลากหลาย วันนี้เราชวนมาตั้งคำถามว่าการตลาดสีรุ้ง การเปลี่ยนสีโลโก้หรือผลิตผลงานเพื่อเปิดตัวใน Pride Month นั้น = สนับสนุนความหลากหลายทางเพศและเป็นประโยชน์ต่อ community จริงหรือ?


Supporting? Rainbow washing? Queer-baiting? :

สนับสนุนหรือทุนนิยมฉาบฉวย


Rainbow washing


คือการที่ร้านค้าหรือแบรนด์สินค้าต่าง ๆ มีการใช้สีรุ้งเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งในการทำการตลาด ไม่ว่าจะเป็นการเปลี่ยนโลโก้องค์กรในโซเชียลมีเดียเป็นสีรุ้ง จัดจำหน่ายสินค้าที่มีลวดลายธงสีรุ้ง หรือเปลี่ยนบรรจุภัณฑ์สินค้าเป็นสีรุ้ง เพื่อเป็นการแสดงออกว่าสนับสนุนความเท่าเทียมหลากหลายทางเพศ โดยที่ไม่ได้มีการจัดทำโครงการหรือมีนโยบายองค์กรที่สนับสนุนความเท่าเทียมทางเพศอย่างแท้จริง ยกตัวอย่างเช่น ปฎิเสธการให้บริการแก่บุคคลที่อัตลักษณ์ไม่ตรงตามบัตรประชาชน ปฎิเสธการจ้างงานบุคคลข้ามเพศ หรือมีสวัสดิการที่ไม่โอบรับบุคลากรที่เป็นบุคคลหลากหลายทางเพศ


Queer-baiting


Queerbaiting คือการที่นักเขียน ผู้กำกับ ผู้ผลิตรายการโทรทัศน์ ภาพยนตร์ รวมไปถึงมิวสิควีดีโอ ตั้งใจใช้บทหรือการแสดงบทบาทของนักแสดงในการ ‘บอกใบ้’ ถึงความสัมพันธ์โรแมนติกระหว่างตัวละครเพศเดียวกัน โดยมีการใช้ฉากหรือคำพูดที่แสดงให้เห็นถึงแรงดึงดูดระหว่างตัวละคร มีเป้าหมายเพื่อดึงดูดผู้ชมที่อยากเห็นหรือสนับสนุนความเท่าเทียมหลากหลายทางเพศ โดยไม่ได้มีจุดประสงค์ให้เกิดความสัมพันธ์ระหว่างตัวละครดังกล่าวขึ้นจริง และยังรวมถึงการที่ภาพยนตร์หรือซีรีส์นำเสนอเรื่องราวความรักและวิถีชีวิตของกลุ่มคนที่มีความหลากหลายทางเพศแต่ไม่ได้มีเนื้อหาที่ช่วยสนับสนุนสิทธิของผู้มีความหลากหลายทางเพศ หรือมุ่งหวังให้ผลงานสร้างประโยชน์ให้แก่ชุมชนความหลากหลายทางเพศแต่อย่างใด


Rainbow washing และ Queerbaiting เป็นที่พูดถึงมากขึ้นในช่วงหลายปีที่ผ่านมาเนื่องจากผู้บริโภคตั้งคำถามต่อผู้ผลิตว่าผลงานและสินค้าเหล่านั้น เกิดขึ้นโดยมุ่งหวังการสร้างประโยชน์ให้แก่ชุมชมคนหลากหลายทางเพศจริงหรือ เพราะหากเป็นเพียงการสร้างสรรค์ผลงานและสินค้ามาเพียงเพื่อหวังกอบโกยกำไรจากวิถีชีวิตและอัตลักษณ์ของบุคคลที่มีความหลากหลายทางเพศ ก็ถือเป็นการกระทำที่ไม่สมควรเป็นที่ยอมรับ


สีรุ้งบนโลโก้ : ความเจ็บปวดของชุมชนผู้ความหลากหลายทางเพศ


วิถีชีวิตและอัตลักษณ์ที่ต้องแลกมาด้วยการต่อสู้และความเจ็บปวดของกลุ่มคนที่มีความหลากหลายทางเพศ ไม่ควรถูกนำมาใช้เพียงเพื่อกอบโกยกำไรหรือใช้ในวัตถุประสงค์ที่ตื้นเขินเพื่อสนับสนุนทุนนิยมแต่เพียงเท่านั้น

การตลาดจากองค์กรที่ไม่ได้สนับสนุนความหลากหลายทางเพศอย่างแท้จริงนั้นมาเบียดบังพื้นที่ของแบรนด์ที่เป็นพันธมิตรหรือแบรนด์ที่เกิดขึ้นจากคนที่มีความหลากหลายทางเพศ รวมไปถึงแย่งพื้นที่สื่อไปจากผู้ผลิตที่ต้องการสนับสนุบความหลากหลายทางเพศและผู้ผลิตจากชุมชนความหลากหลายเอง และอย่าลืมว่ากว่าสังคมเราจะก้าวมาถึงวันที่กลุ่มคนที่มีความหลากหลายทางเพศสามารถแสดงออกถึงตัวตนได้อย่างภาคภูมิใจนั้นมีประวัติศาสตร์การต่อสู้ที่ยาวนาน จากอดีตจนถึงปัจจุบันกลุ่มคนที่มีความหลากหลายทางเพศล้วนต้องต่อสู้กับการเลือกปฎิบัติ การข่มขู่ คุกคามและการทำร้าย และธงสีรุ้งก็เป็นสัญลักษณ์ที่เตือนใจถึงการต่อสู้ดิ้นรนที่ชุมชนคนหลากหลายทางเพศเคยเผชิญในอดีต เช่น การทำให้การรักร่วมเพศเป็นอาชญากรรม การรักษาการรักร่วมเพศ และเป็นการแสดงความภาคภูมิใจถึงตัวตนและความเท่าเทียมหลากหลาย


ดังนั้น วิถีชีวิตและอัตลักษณ์ที่ต้องแลกมาด้วยการต่อสู้และความเจ็บปวดของกลุ่มคนที่มีความหลากหลายทางเพศ ไม่ควรถูกนำมาใช้เพียงเพื่อกอบโกยกำไรหรือใช้ในวัตถุประสงค์ที่ตื้นเขินเพื่อสนับสนุนทุนนิยมแต่เพียงเท่านั้น


แล้วเราทำอะไรได้บ้าง?


เราในฐานะผู้บริโภคมีสิทธิตรวจสอบว่าองค์กรที่ทำการตลาดสีรุ้งมีนโยบายต่อความหลากหลายทางเพศอย่างไรบ้าง และเรามีสิทธิเลือกว่าจะสนับสนุนองค์กรนั้นหรือไม่


Check list: What you might need to know before purchasing

  • โฆษณาของแบรนด์นั้นนำเสนอความแตกต่างหลากหลายทางเพศหรือไม่

  • สินค้าหรือผลงานที่ระบุว่าเป็นผลผลิตเพื่อสนับสนุนความเท่าเทียมหลากหลายทางเพศมีการแบ่งกำไรเพื่อสนับสนุนความหลากหลายทางเพศอย่างไร

  • เมื่อการตลาดสีรุ้งของแบรนด์นั้นถูกโจมตีโดยกลุ่มคนที่เกลียดกลัวคนรักเพศเดียวกัน หรือผู้ที่ต่อต้านความเท่าเทียมหลากหลายทางเพศ องค์กรมีการรับมืออย่างไร

  • สวัสดิการขององค์กรนั้นสนับสนุนและโอบรับบุคลากรในชุมชน LGBTQIAN+ หรือไม่ ?

  • นักแสดงและทีมงานให้การสนับสนุนความหลากหลายทางเพศหรือไม่

  • มีตัวแทนจากชุมชนคนที่มีความหลากหลายทางเพศในกลุ่มนักแสดงและทีมงานหรือไม่

  • การนำเสนอความหลากหลายทางเพศในสื่อนั้น เป็นประโยชน์ต่อความเท่าเทียมหลากหลายทางเพศหรือไม่

  • สนับสนุน #สมรสเท่าเทียม #พรบอัตลักษณ์ทางเพศ หรือการเคลื่อนไหวอื่นๆของชุมชน LGBTQIAN+ หรือไม่


แน่นอนว่าความพึงพอใจต่อระดับการสนับสนุนของแต่ละคนย่อมต่างกัน และการจะหาองค์กรที่สนับสนุนความเท่าเทียมหลากหลายจากใจจริงในสังคมที่เป็นทุนนิยมนั้นยังหาได้ยากยิ่ง อย่างไรก็ตามในฐานะผู้บริโภคคนหนึ่งก็ยังอยากใช้โอกาสนี้ชวนให้ทุกคนตั้งคำถามกับผู้ผลิต และไม่ปล่อยให้นายทุนนำเอาอัตลักษณ์และวิถีชีวิตของกลุ่มคนหลากหลายทางเพศไปกอบโกยกำไรจากความเจ็บปวดและการต่อสู้ของคนในชุมชน

48 views0 comments